Ovo je tekst Buharije u Knjizi o traženju dozvole, a Buharija ga prenosi i u drugim poglavljima, kao npr. u poglavlju o vrijednosti onoga ko padne na Allahovom putu, pa umre da je on od šehida i poglavlju o pohodu žena na moru.

Hadis ima više rivajeta, ali se oni ne razlikuju u svojoj suštini nego samo u nekim detaljima. Ovaj rivajet ide od Ismaila, a on je Ibn Ebi Uvejs, preko Malika i Ishak ibn Abdullaha ibn ebi Talhe do Enesa i Ummi Haram.[2]

Postoji razilaženje kod ovog hadisa da li on pripada u musned Enesov ili u musned Ummi Haram radijallahu anha. Tačno je to da njegov početak pripada u musned Enesov, a da priča o snu pripada musnedu Ummi Haram radijallahu anha.

Prenosilac ovog hadisa Enes ibn Malik radijallahu anhu je sahibija prvog reda. Pripadao je Ensarijama iz Medine. Služio je Poslanika sallallahu alejhi ve sellem kao dječak od pet godina. Posljednje dane svog života proveo je na području Iraka. Ali ibn el Medini kaže da je posljednji sahibija koji je ostao u Basri bio Enes ibn Malik radijallahu anhu. Umro je u sto petoj godini života devedeset pete godine po hidžri.[3]

Ummu Haram radijallahu anha, poznata sahabiljka, bila je tetka Enes ibn Malika radijallahu anhu i umrla je za vrijeme hilafeta Osmana radijallahu anhu na način kako je to opisano u hadisu. Bila je udata za Ubadu ibn Samita radijallahu anhu i s njim plovila po moru. U jednom rivajetu koga prenosi Tirmizi stoji da je ona češljala kosu Poslanika sallallahu alejhi ve sellem. O ovome imam Nevevi kaže: ”Složila se ulema da je Poslanik sallallahu alejhi ve sellem bio mahrem Ummi Haram, ali su se razišli na koji način. Ibn Abdulberr i još neki kažu da je bila jedna od tetaka po mlijeku Poslaniku sallallahu alejhi ve sellem. Drugi kažu da je bila tetka po ocu Poslaniku sallallahu alejhi ve sellem, zato što je majka Abdul Mutaliba bila iz plemena Beni Nedžar. Treći kažu da je ovo bilo prije objave ajeta o hidžabu.”[4] O tome kako je Ummu Haram radijallahu anha umrla kazaću na kraju ovog rada.

Komentar hadisa:

Došao je Poslanik sallallahu alejhi ve sellem kod Ummu Haram radijallahu anha i jeo, a u tekstu hadisa se ne spominje vrsta hrane, poslije toga je zaspao i usnio san.

San Poslanika sallallahu alejhi ve sellem je Objava kako kaže on sam[5], jer je šest mjeseci prije Objave sanjao istinite snove, a Objava je trajala 23 godine, tako da je 6 mjeseci 46. dio Objave. U Kur’anu Allah subhanehu ve te'ala spominje san Poslanika sallallahu alejhi ve sellem, koji se obistinio pa kaže: ”Allah će obistiniti san Poslanika Svoga da ćete sigurno u Časni hram ući bezbjedni - ako Allah bude htio - neki obrijanih glava a neki podrezanih kosa.”[6]

Snovi Poslanikovi sallallahu alejhi ve sellem bili su podstrek vjernicima zbog pobjede koju je on nagovještavao dok su bili slabi, tako je i u gore navedenom hadisu.

Kad se Poslanik sallallahu alejhi ve sellem probudio nasmijao se. Prenosi se u hadisima da se niko nije smijao kao on. Smijao se tako da mu se vide bijeli zubi. Kad bi vidio i sreo nekog od muslimana njegovo lice bilo bi nasmijano.[7]

U jednom rivajetu koji prenosi Ebu Davud[8] stoji da je tada Ummu Haram radijallahu anha prala kosu, pa je upitala Poslanika sallallahu alejhi ve sellem da li se smije zbog njene kose, a on je odgovorio odrično.

Poslanik sallallahu alejhi ve sellem se obradovao napredovanju muslimana, koje mu je predočeno i njihova borba na moru, pa se njegova radost vidjela i na njegovom licu.

Riječi Poslanikove sallallahu alejhi ve sellem da su ljudi iz njegova ummeta kao kraljevi na ležaljkama (ovdje se dvoumi Ishak, jedan od prenosioca hadisa) govori o počastima koje čekaju mudžahide u Džennetu, a to je od najvećih počasti pripremljenih za vjernike. Govore takođe o vrijednosti džihada, jer će vjernici (mudžahidi): “U divanima jedni prema drugima sjediti.”[9] i “Na ukrašenim divanima naslonjeni biti”[10] Ove riječi također govore i o broju mudžahida i o blagodatima koje će zaslužiti svojim džihadom (već na dunjaluku, a na ahiretu je posebna nagrada) slično kao kraljevi na ležaljkama, a osjetljiv primjer dospijeva u dušu slušaoca.

Dova Poslanika sallallahu alejhi ve sellem se prima. Zato Ummu Haram radijallahu anha reče: ”Moli Allaha da budem jedna od njih (mudžahida na pučini mora)”, pa je Poslanik sallallahu alejhi ve sellem molio i rekao: ”Allahu moj učini nju jednom od njih (mudžahida na moru).”

Mnogi su dolazili Poslaniku sallallahu alejhi ve sellem da moli Allaha subhanehu ve te'ala za njih. Jedan od njih je Ukaš radijallahu anhu koji moli Poslanika sallallahu alejhi ve sellem da traži od Allaha subhanehu ve te'ala da bude od onih 70 000 njegovih sljedbenika, koji će ući u Džennet bez polaganja računa. Tako on preteče druge koji bi isto to molili Poslanika sallallahu alejhi ve sellem.[11]

Jedna od njih je i žena epileptičar koja moli Poslanika sallallahu alejhi ve sellem da moli Allaha za njeno zdravlje, a on joj reče: ”Ako se strpiš tvoj je Džennet”, pa je ona odlučila strpiti se na bolesti, a moli Poslanika sallallahu alejhi ve sellem da zamoli Allaha subhanehu ve te'ala da se ne otkriva kada padne, pa on moli Allaha za to.[12]

Također su svi poslanici imali dove kojima su molili Allaha subhanehu ve te'ala za nešto. Svaki od njih je molio za sudbinu svog naroda pa Nuh alejhi selam kaže: ”Gospodaru moj ne ostavi na zemlji ni jednog od nevjernika.”[13] Muhammed sallallahu alejhi ve sellem svoju odlučujuću dovu ostavlja za Sudnji dan kada će činiti šefa’at za svoje sljedbenike i svaki vjernik je dostojan šefa’ata Poslanika sallallahu alejhi ve sellem i nijedan neće biti izuzet iz njegove dove.[14]

Zatim je Poslanik sallallahu alejhi ve sellem ponovo zaspao. Sanjao je isti san. Kad je ustao nasmijao se. Ponovo je sanjao ljude koji su na pohodu morem kao kraljevi na ležaljkama. Ummu Haram radijallahu anha hoće da bude od njih, pa to kaziva Poslaniku sallallahu alejhi ve sellem, a on odgovara: ”Ne ti si od onih prvih.” tj. iz prve grupe mudžahida na moru. Ovdje je dokaz da oni koji su predočeni Poslaniku sallallahu alejhi ve sellem u prvom snu nisu isti sa onima koji su mu predočeni u drugom snu, a Ummu Haram radijallahu anha je sa onim prvima. Drugi su mudžahidi koji su se borili protiv stanovnika grada od Kajsera do kojeg su morali doći morem.[15]

Pošto je Ummu Haram radijallahu anha podlegla na prvom pohodu morem nije mogla da bude u drugom, pa Poslanik sallallahu alejhi ve sellem nije molio da ona bude u drugoj grupi pošto je Allahova subhanehu ve te'ala odredba da ona preseli na drugi svijet u prvom pohodu mudžahida morem.

Ovo je sve što priča Ummu Haram o događaju u vezi sa njom i snovima Poslanika sallallahu alejhi ve sellem. Enes radijallahu anhu dalje prenosi da je ona plovila morem u vrijeme Muavije sina Sufjanovog radijallahu anhuma.

U povodu vremena kad je bio ovaj pohod postoje različita mišljenja. Prvo je da je bio 28. godine po hidžri kada je halifa bio Osman radijallahu anhu, a Muavija radijallahu anhu emir Šama. Drugo mišljenje je da je bio 27. godine po hidžri u mjesecu Muharremu, a treće da je bio 33. godine po hidžri. Od ovih mišljenja najčvršće i najbliže istini je da se zbio 28. godine po hidžri, a sve tri godine, 28., 27. i 33. su u vrijeme hilafeta Osmana radijallahu anhu, koji je ubijen krajem 35. godine po hidžri.[16]

Također se prenosi da je Muavija radijallahu anhu tražio dozvolu od Omera radijallahu anhu da plovi morem, ali mu ovaj to nije dozvolio, a kada je halifa postao Osman radijallahu anhu, rođak Muavijin radijallahu anhu, on je dobio dozvolu za osnivanje muslimanske flote. 649. godine po Isau alejhi selam (27. ili 28. godine po hidžri) Muavija radijallahu anhu je osvojio otok Kipar. Bila je to prva pomorska bitka i prvi otok pripojen Islamskoj državi, kao dio Evrope.

655. godine po Isau alejhi selam muslimanska flota je dobila najslavnjiju pomorsku bitku, uništila je bizantijsku mornaricu sa oko 500 lađa. Car Konstantin, koji je zapovjedao bizantijskom mornaricom jedva je bijegom spasio život. Muavija je sa mornaricom opsjedao i Carigrad (među vojskom na Carigradu bio je i Ebu Ejjub el-Ensari radijallahu anhu). Flota muslimanske mornarice brojala je oko 1700 lađa.[17]

Riječi Poslanika sallallahu alejhi ve sellem su istinite, jer on ne govori po hiru svome, sve to je Objava koja mu su objavljuje. Muslimani su dobili mornaricu, osvajaju, tj. oslobađaju, svijet od robovanja ljudima (Allahovim subhanehu ve te'ala stvorenjima) i uvode ih u robovanje Allahu subhanehu ve te'ala. Ummu Haram radijallahu anha je sa njima. Dova Poslanika sallallahu alejhi ve sellem je uslišana, a kako i ne bi bila kad je on Allahov subhanehu ve te'ala odabrani rob.

Kako je Ummu Haram radijallahu anha završila svoj ovodunjalučki život? Odgovor je na kraju ovog hadisa: ”Pala je sa svoje jahalice nakon što je izašla na kopno i podlegla.” Da li je dostigla deredžu šehida? Odgovor na ovo daje Imam Buhari nazvavši jedno poglavlje u svom Sahihu: Šehid je onaj koji padne na Allahovom subhanehu ve te'ala putu sa jahalice pa umre, a u njemu navodi ovaj hadis.[18]

Spominje se da je kabur Ummi Haram radijallahu anha u Sredozemnom moru na obali otoka Kipra.[19] Divan li je primjer ova žena za sve mudžahide i sve one koji se nadaju Allahovoj subhanehu ve te'ala milosti.

Zaključak:

U hadisu imamo sljedeće koristi:

1. Podsticanje na džihad, sa konstatacijom, ako može jedna žena zašto ne bih i ja mogao.

2. Objašnjenje o počastima mudžahida, kao kraljevi na svojim ležaljkama.

3. Dozvola borbe na moru.

4. Dozvola prisustvovanja žena u pohodima na Allahovom subhanehu ve te'ala putu.

5. Da je šehid onaj koji umre na Allahovom subhanehu ve te'ala putu bez ubijanja.

6. Utemeljenost džihada za svakim imamom (muslimanom), jer je jedan od emira na ovom pohodu bio Jezid sin Muavijin radijallahu anhuma, oko kojeg postoje podijeljena mišljenja kod muslimana.

7. U ovom hadisu postoje i mnogi znakovi nubuvveta, a neki od njih su: znanje o trajnosti ummeta poslije smrti Poslanika sallallahu alejhi ve sellem, da će biti brojni i da će osvojiti zemlje preko mora, da će Ummu Haram radijallahu anha živjeti do toga doba i da će biti sa njima, da neće doživjeti drugi pohod morem.

8. Dozvoljenost radovanja sa onim što nas zadesi od blagodati i smijanje u radosti.

9. Ugošćavanje gosta sa hranom, pa čak i kad je muž odsutan (zabranjeno je osamljivanje onih koji nisu mahrem).

10. Posjećivanje rodbine i prijatelja.

11. Češljanje muškarca od strane žene.[20]

Na samom početku ovog rada naveli smo da ovaj hadis prenose i Buhari i Muslim što za muslimane cijelog svijeta znači da je on vjerodostojan - sahih. Međutim, Imam Tirmizi kaže za ovaj hadis da je on hasen - sahih[21] što je ocjena karakteristična samo za ovog imama hadisa.

Dodatak:

Ratovanje na moru je bolje od ratovanja na kopnu. To je iz razloga što veći rizik (koji je na moru) daje i veću nagradu.

Prenosi Ebu Davud od Ummi Haram radijallahu anha da je Poslanik sallallahu alejhi ve sellem rekao: ”Onaj ko povraća na moru njemu pripada nagrada šehida, a onaj ko se utopi, njemu pripadaju nagrade dva šehida.”

I prenosi Ibn Madže od Ebi Umame radijallahu anhu da je Poslanik sallallahu alejhi ve sellem rekao: ”Šehid na moru je kao dva šehida na kopnu, a onaj ko povraća na moru je kao onaj koji je umrljan krvlju na kopnu. Ono što je između dva talasa je kao raskid sa dunjalukom u pokornosti Allahu subhanehu ve te'ala, svakome Allah odredi meleka da usmrti njegovu dušu, osim šehida na moru, Allah preuzima na sebe uzimanje njegove duše, šehidu na kopnu se oprašta sve osim duga, a šehidu na moru se oprašta i dug.”[22]

Što je ispravno od Allaha subhanehu ve te'ala je, a greška je od mene samog i zahvalan sam onome ko mi na grešku ukaže. Posljednja moja dova je: NEKA JE HVALA ALLAHU GOSPODARU SVJETOVA.

Literatura:

1. Kur’an, Prijevod značenja, preveo Besim Korkut, Saudijsko izdanje 1412. godine po hidžri

2. Ibn Hadžer el-Askalani, Fethul bari bi šerh sahih el-Buhari, Kairsko izdanje

3. Abdurrahman el-Mubarekfuri, Tuhfetul ahvezi bi šerh džami et-Tirmizi, skripta za hadis druga godina IPA

4. Sejjid Sabik, Fikhu ssunne, Darul kitab el-arebi, Bejrut

5. Mirsad Mahmutović, Povodi nastanka nekih hadisa, El Hidaje izdavač Visoko 1993. godine

6. Imam Tirmizi, Vrline Allahovog Poslanika sallallahu alejhi ve sellem, prijevod Husejn Omerspahić, El Kalem Sarajevo 1995. godine

7. Jusuf el Kardavi, Savremene fetve, izbor, prevodioci Amir Karić i Munir Mujić, Harfo-graf Tuzla 1997. godine

8. Adnan Silajdžić, 40 hadisa sa komentarom, izdavač Muftijstvo Zenica, bez godine izdanja

9. Mustafa Spahić, Povijest Islama, El Hidaja, Sarajevo

10. Abdurrahman ibn Hasan ibn Šejh, Fethul medžid šerh Kitab et-tevhid, Džamiul ihjai tturasil islamijje